Rachunek zwrotu z linii produkcyjnej wygląda prosto: koszt inwestycji podzielony przez roczną korzyść. Jego wiarygodność zależy jednak w całości od danych wejściowych. Większość z nich to szacunki.
Model procesu nie zastępuje analizy inwestycyjnej. Zastępuje część jej założeń zweryfikowanymi wartościami i pokazuje, które pozostają założeniami.
Wymagana wydajność i takt
Punktem wyjścia jest wydajność wymagana przez inwestora. Wynika z niej takt:
Takt = dostępny czas pracy / wymagana wydajność. 90 sztuk na godzinę przy pracy ciągłej daje takt 40 sekund. Niższa wymagana wydajność daje dłuższy takt i potencjalnie prostszą, tańszą linię.
Jeśli inwestor rozważa kilka poziomów wydajności, wielkość linii jest sprawdzana dla każdego z nich.
Od zdolności brutto do rzeczywistej produkcji
Zdolność brutto zakłada, że linia nigdy nie staje i wytwarza wyłącznie dobre sztuki. Typową miarą różnicy między tym założeniem a rzeczywistością jest OEE, czyli iloczyn trzech czynników:
- dostępności: awarie, przezbrojenia i oczekiwanie na materiał;
- wydajności: mikropostoje i praca poniżej prędkości nominalnej;
- jakości: braki i poprawki.
Trzy czynniki po 90% dają około 73% OEE, więc linia o zdolności brutto 90 sztuk na godzinę dostarcza realnie około 66. Te wartości są poglądowe, a rzeczywiste zależą od procesu. Nowe linie nie osiągają też celu od razu. Okres rozruchu, z niższą wydajnością i wyższym poziomem braków, powinien zostać ujęty w wynikach pierwszego roku.
Co model weryfikuje, a czego nie
| Dane do analizy | Źródło | Rola modelu |
|---|---|---|
| Takt i czasy cykli | Projekt procesu | Weryfikacja na działającym procesie |
| Stacja wąskiego gardła | Projekt procesu | Wskazanie i porównanie wariantów |
| Bufory i liczba palet | Projekt procesu | Sprawdzenie wpływu na wydajność |
| Obsada stanowisk | Projekt procesu | Określenie zadań, potwierdzenie w zakładzie |
| Lista wyposażenia | Projekt, etap 2 | Lista części z kodami producentów jako podstawa wycen |
| Wpływ braków na przepływ | Przyjęty poziom | Sprawdzenie zachowania linii przy tym poziomie |
| Rzeczywista dostępność i braki | Doświadczenie zakładu | Model ich nie wyznacza |
| Wymagana wydajność | Inwestor | Dana wejściowa: model sprawdza, czy proces ją osiąga |
| Koszty pracy, energii i utrzymania | Finanse, zakład | Poza modelem, model dostarcza tylko ilości |
| Założenia rynkowe, finansowanie, stopa dyskontowa | Inwestor | Poza modelem |
Model jest najsilniejszy tam, gdzie tradycyjna analiza opiera się na deklaracji dostawcy lub ocenie inżynierskiej.
Ryzyko techniczne w rachunku
Analizy inwestycyjne często zawierają niewypowiedziane założenie, że linia osiągnie parametry nominalne w terminie. Model ogranicza to ryzyko techniczne w konkretny sposób:
- potwierdza, że proces osiąga wydajność, zanim zostaną zamówione maszyny;
- błędy logiki znikają przed uruchomieniem, co ogranicza pracę na obiekcie;
- zmiany zapadają, gdy są jeszcze decyzjami projektowymi;
- dostawcy wyceniają jednoznaczną specyfikację, co zmniejsza różnice w zakresie.
Nie podajemy tych efektów w procentach. Publikowane wartości są bardzo rozbieżne i zależą od projektu. Rzetelniej jest potraktować je jako ryzyka do oceny we własnej analizie klienta: ile zwykle trwa uruchomienie w tym zakładzie i ile kosztuje tydzień opóźnienia.
Jak wykorzystać wyniki w decyzji
Użyteczna analiza pokazuje zakresy, a nie jedną liczbę. W praktyce:
- Ustalić wymaganą wydajność, a jeśli inwestor rozważa kilka poziomów, każdy z nich.
- Wyznaczyć wymagany takt dla każdego poziomu i sprawdzić, czy jeden projekt linii je obejmuje.
- Przyjąć zdolność z modelu, a następnie zastosować założenie OEE i krzywą rozruchu właściwe dla zakładu.
- Wycenić wyposażenie na podstawie listy części i ofert dostawców.
- Sprawdzić wrażliwość: co się dzieje z rzeczywistą produkcją, gdy OEE jest o 10 punktów niższe lub rozruch trwa dwa razy dłużej.
Decyzje etapowe
Podział na etapy ogranicza także kwotę narażoną na ryzyko. Etap 1 to stosunkowo małe zobowiązanie w porównaniu z inwestycją i kończy się kompletnym wynikiem. Jeśli analiza pokaże, że inwestycja się nie broni, decyzja o zatrzymaniu zapada przed poniesieniem kosztów szczegółowego projektu i wyposażenia.
Co dostarczamy do analizy
Z etapu 1: osiąganą wydajność, wąskie gardła i skutki badanych wariantów. Z etapu 2: listę wyposażenia jako podstawę wycen i listę sygnałów jako podstawę wyceny układu sterowania. Dane rynkowe, marże i założenia finansowe pozostają po stronie inwestora. Możemy przejrzeć założenia techniczne w modelu finansowym, ale wnioski finansowe należą do osób, które za nie odpowiadają.
